Шарият боюнча сапардын өлчөмү

Биз ушул убакка чейин сапардын аралыгын 77.24 километр деп окуп жана угуп келгенбиз, бирок азыркы фатваларда сапардын аралыгы 120 километр деп айтылып жатат. Мунун себеби эмнеде? 77.24 километр деп айтылган фатвага амал кылууну токтотолубу? Сураныч, багыт берип коюңузчу.

الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً

Шарияттагы сапардын чеги — бул төө менен же жөө басып, үч күн жүрө турган жол экендигин билүү керек. Фыкх аалымдары элге жеңил болушу үчүн муну 16 фарсах, же 48 миль, же 77.24 километр деп белгилешкен. Бул өлчөм азирети Ибн Умар жана азирети Ибн Аббас (разияллооху анхума) калтырган маалыматтарга негизделген. Алар 4 барид аралыкта намазды кыскартып (каср кылып) окушчу. Ал эми 4 барид 16 фарсахка барабар, 1 фарсах болсо 3 мильге тең келет. Ушундайча, шарият боюнча мусапыр болуунун чеги 48 мильди түзөт.
Демек, 48 саны — бул миль менен эсептелген өлчөм, ал эми 77 жарым (77.24) — бул километр менен эсептелген өлчөм. Миль километрге караганда узун келет, ошондуктан 16 фарсах миль менен эсептегенде 48 миль, ал бирдиктерди километрге айландырганда 77 километрден ашык (77.24 км) болот.

مأخَذُ الفَتوی

و فی صحیح بخاری: "وكان ابن عمر وابن عباس رضي الله عنهم يقصران ويفطران في أربعة برد وهي ستة عشر فرسخا."
(أبواب تقصير الصلاة، باب في كم يقصر الصلاة، ج: 2، ص: 43، ط: دار طوق النجاة)-
الموسوعة الفقهية الكويتية (25/ 29):
وذهب الحنفية إلى أن مسافة السفر الذي تتغير به الأحكام هو مسيرة ثلاثة أيام،وقدرها بعض مشايخ الحنفية بأقصر أيام السنة۔۔۔۔۔۔۔ثم إنه لا يشترط سفر كل يوم إلى الليل بل يكفي إلى الزوال، والمعتبر السير الوسط۔
«حاشية ابن عابدين = رد المحتار ط الحلبي» (2/ 123):
ثم اختلفوا فقيل: واحد وعشرون، وقيل: ثمانية عشر، وقيل: خمسة عشر ‌والفتوى ‌على ‌الثاني ‌لأنه ‌الأوسط. وفي المجتبى فتوى أئمة خوارزم على الثالث۔
«المبسوط» للسرخسي (1/ 235):
‌وأقل ‌ما ‌يقصر ‌فيه ‌الصلاة ‌في ‌السفر ‌إذا ‌قصد ‌مسيرة ‌ثلاثة ‌أيام) ‌وفسره ‌في ‌الجامع ‌الصغير ‌بمشي ‌الأقدام ‌وسير ‌الإبل فهو الوسط؛ لأن أعجل السير سير البريد، وأبطأ السير سير العجلة، وخير الأمور أوسطها، وهذا مذهب ابن عباس - رضي الله تعالى عنهما -، وإحدى الروايتين عن ابن عمر - رضي الله تعالى عنهما -، وعنه في رواية أخرى التقدير بيوم وليلة، وهو قول الزهري والأوزاعي رحمهما الله تعالى، وقال مالك - رضي الله تعالى عنه - أربعة برد كل بريد اثنا عشر ميلا، واستدل بحديث مجاهد وعطاء أن النبي صلى الله عليه وسلم قال «يا أهل مكة لا تقصروا الصلاة فيما دون مكة إلى عسفان، وذلك أربعة برد»