Үзүрсүз (себепсиз) унаа менен саъй жана таваф кылуунун өкүмү

Өткөн айда үй-бүлөбүз менен бирге умрага баруу насип болду. Ал учурда жубайым кош бойлуу эле. Тавафты жөө аткардык, бирок саъйды жөө кылууга жубайымдын алы жетпеди. Ден соолугун эске алып, Масжидул-Харамда бар болгон электр унаа менен саъй кылдык. Биз менен кошо үч жаштагы кичинекей кызым да болгондуктан, бир электр унаа алып, баарыбыз ошол унаа менен саъй аткардык. Үйгө кайтып келгенден кийин билдим: эгерде олуттуу үзүр (себеп) болбосо, унаа же майыптар арабасы менен саъй же таваф кылуу туура эмес экен, мындай учурда дам (курмандык) важиб болот экен.Ушуга байланыштуу суроолорум төмөнкүлөр:
1) Жубайымдын алты айлык кош бойлуулугу үзүр болуп эсептелеби? Ушул себептен улам ага электр унаа менен саъй кылууга уруксат берилеби?
2) Мен жубайым менен бирге ошол электр унаада саъй кылганымда, менин саъйим аткарылган болуп эсептелеби? Ал учурда бул маселе тууралуу маалыматыма ээ эмес элем. Унаага отуруумдун себеби — жубайымдын абалы жана кичинекей баланы карап жүрүү болчу.
3) Эгер дам важиб болсо, бул дам мага гана важиб болобу же жубайыма да важиб болобу?
4) Нафил тавафты электр унаа менен аткарууга болобу?
5) Азыркы учурда матафта (Каабанын айланасында) таваф кылууга уруксат берилбей, биринчи кабатта жана чатырда таваф узак болгондуктан, жөө басууга кудурети жеткен, бирок карып калган адамга электр унаа же майыптар арабасында таваф кылууга уруксат барбы?
6) Эгер уруксат берилбеген шартта кимдир бирөө нафил тавафты электр унаа менен аткарып койсо, анын жазасы (айыбы) кандай болот?

الجوابُ حامِدا ًو مُصلیِّا ً

1) Суроодо айтылгандай, эгерде сүралган адамдын жубайы кош бойлуулугунун айынан чындап эле жөө басып саъй кылууга кудурети жетпесе же жөө саъй кылган учурда катуу кыйынчылык жана оордук тартуу коркунучу болсо, анда электр унаа менен аткарылган саъй жарактуу болуп эсептелет.
2) Ал эми суроону берген адам өзү жөө басып саъй кылууга кудуреттүү болгондуктан, ага электр унаа менен саъй кылууга уруксат берилбейт. Кичинекей баланы карап жүрүү шариятта үзүр (шаръий себеп) болуп эсептелбейт. Ошондуктан, сүралган адамга важиб болгон жөө саъйды таштаганы үчүн дам (курмандык) чалуу важиб болот.
3) Дам (курмандык) чалуу милдети бир гана суроону берген адамга важиб болот.
4) жана 6) Нафил тавафты аткарууда эң жакшысы — жөө басып таваф кылуу. Бирок эгер кимдир бирөө нафил тавафты башынан эле электр унаага минип аткарса, анда анын тавафы жарактуу болуп эсептелет жана ага эч кандай айып же милдет жүктөлбөйт, муну үзүр менен кылганына да, үзүрсүз кылганына да карабай.
5) Эгер карып калган адам жөө басууга кудуретсиз болсо, ал шариятта үзүрлүү (маъүзүр) болуп эсептелет жана ага электр унаа же майыптар арабасы менен таваф кылууга уруксат берилет.

مأخَذُ الفَتوی

کما فی الشامی: (والبداءة بالطواف من الحجر الأسود) على الأشبه لمواظبته - عليه الصلاة والسلام - وقيل فرض وقيل سنة (والتيامن فيه) أي في الطواف في الأصح (والمشي فيه لمن ليس له عذر) يمنعه منه، ولو نذر طوافا زحفا........(وبداءة السعي بين الصفا والمروة من الصفا) ولو بدأ بالمروة لا يعتد بالشوط الأول في الأصح (والمشي فيه) في السعي (لمن ليس له عذر)-
(قوله والمشي فيه إلخ) فلو تركه بلا عذر أعاده وإلا فعليه دم لأن المشي واجب عندنا على هذا نص المشايخ وهو كلام محمد، وما في الخانية من أنه أفضل تساهل أو محمول على النافلة لا يقال بل ينبغي في النافلة أن تجب صدقة لأنه إذا شرع فيه وجب فوجب المشي لأن الفرض أن شروعه لم يكن بصفة المشي، والشروع إنما يوجب ما شرع فيه كذا في الفتح
عندنا على هذا نص المشايخ وهو كلام محمد، وما في الخانية من أنه أفضل تساهل أو محمول على النافلة لا يقال بل ينبغي في النافلة أن تجب صدقة لأنه إذا شرع فيه وجب فوجب المشي لأن الفرض أن شروعه لم يكن بصفة المشي، والشروع إنما يوجب ما شرع فيه كذا في الفتح." ( (کتاب الحج ، ج نمبر ۲ ص نمبر ۴۶۸، ایچ ایم سعید)-